DGR Hangi Kuralları Kapsar?
DGR, yalnızca IATA kitabının adı olarak kullanılmamalıdır. Tehlikeli maddelerin taşınmasına ilişkin ortak temel Birleşmiş Milletler Model Düzenlemeleriyle kurulur; her taşıma modu bu temeli kendi bağlayıcı veya uygulama kurallarına dönüştürür.
ICAO Annex 18, Doc 9284 ve IATA DGR
Uluslararası hava taşımacılığında sınıflandırma, sınırlamalar, paketleme, beyan, kabul ve operasyon kuralları.
IMDG Code
Paketli tehlikeli maddelerin deniz yoluyla taşınması, istiflenmesi, ayrıştırılması ve acil durum bilgileri.
ADR
Karayolunda madde, ambalaj, araç, ekipman, belge, sürücü ve operasyon şartları.
RID
Uluslararası demiryolu taşımalarında tehlikeli maddelere ilişkin teknik ve operasyonel hükümler.
ADN
İç su yollarındaki tekne, tank, ekipman ve operasyon şartları.
Gönderi Kabulünden Önce İzlenecek 7 Adım
Ürünü Kesin Olarak Tanımlayın
Ticari isimle yetinmeyin. Bileşim, fiziksel hâl, konsantrasyon, parlama noktası, basınç ve ilgili test verilerini toplayın.
SDS ve Teknik Verileri İnceleyin
SDS Bölüm 14 önemli bir başlangıçtır; ancak Bölüm 2, 9, 10 ve 11 ile birlikte değerlendirilmelidir. Eksik veya eski bir SDS sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Sınıflandırmayı Doğrulayın
UN numarası, uygun taşıma adı, ana sınıf, ikincil risk ve varsa paketleme grubunu geçerli düzenleme listesinden kontrol edin.
Taşıma Modu ve Rotayı Belirleyin
Hava, deniz, kara, demir yolu ve aktarma noktalarında farklı hükümler uygulanabilir. Çok modlu bir gönderi her ayağın kurallarına uygun olmalıdır.
Ambalaj Talimatını Uygulayın
İzin verilen iç ve dış ambalajı, miktar limitini, kapatma yöntemini, uyumluluğu ve gerekli UN performans işaretini doğrulayın.
İşaret, Etiket ve Belgeleri Tamamlayın
UN numarası, uygun taşıma adı, tehlike etiketleri, yön okları ve gerekli taşıma belgesini birbiriyle tutarlı hazırlayın.
Bağımsız Kontrol ve Taşıyıcı Kabulü Alın
Paketin fiziksel durumu, belgeler, devlet ve operatör farklılıkları ikinci bir yetkin kişi tarafından kontrol edilmelidir.
Tehlikeli Maddelerin 9 Sınıfı
Sınıf, tehlikenin temel niteliğini gösterir. Bazı maddeler bir ana sınıfa ek olarak ikincil risk taşır; sınıf numarası tek başına ambalaj ve kabul kararını vermez.
Patlayıcı Maddeler ve Nesneler
Kütlesel patlama, fırlama veya yangın etkisi oluşturabilen maddeler ve nesneler. Bölümler 1.1-1.6 ve uyumluluk grupları ayrıca belirlenir.
Gazlar
Yanıcı gazlar (2.1), yanıcı olmayan ve zehirsiz gazlar (2.2) ile zehirli gazlar (2.3). Basınçlı kabın kendisi de önemli bir enerji kaynağıdır.
Yanıcı Sıvılar
Yanıcı buhar oluşturabilen boya, solvent, yakıt ve bazı parfüm veya karışımlar. Sınıflandırma yalnızca ürün adına göre yapılamaz.
Yanıcı Katılar ve Reaktif Maddeler
Yanıcı katılar, kendiliğinden tepkimeye giren maddeler, kendiliğinden yanabilen maddeler ve suyla temasında yanıcı gaz çıkaran maddeler.
Oksitleyiciler ve Organik Peroksitler
Yanmayı hızlandırabilen oksitleyici maddeler (5.1) ve ısıya duyarlı organik peroksitler (5.2). Yanıcı maddelerle ayrıştırma kritik olabilir.
Zehirli ve Bulaşıcı Maddeler
Soluma, yutma veya temas yoluyla zarar verebilen zehirli maddeler (6.1) ile patojen içerebilen bulaşıcı maddeler (6.2).
Radyoaktif Maddeler
Aktivite, paket tipi, taşıma indeksi ve yetkili makam hükümleriyle yönetilen radyoaktif içerikler.
Aşındırıcı Maddeler
Canlı dokuya veya metallere ciddi zarar verebilen asitler, alkaliler ve diğer aşındırıcı maddeler.
Çeşitli Tehlikeli Maddeler
Lityum ve sodyum iyon bataryalar, kuru buz, çevre için tehlikeli maddeler, yüksek sıcaklıklı maddeler ve diğer çeşitli riskler.
UN Numarası, Uygun Taşıma Adı ve Paketleme Grubu
Dört haneli UN numarası, taşımadaki madde veya nesne girişini tanımlar. Uygun Taşıma Adı (Proper Shipping Name), düzenlemedeki ifadeyle kullanılmalı; gerekiyorsa teknik adla tamamlanmalıdır. Paketleme Grubu I yüksek, II orta ve III daha düşük tehlike derecesini gösterebilir, ancak bütün sınıflarda kullanılmaz.
- ✓ Bir ürün adı bir UN numarasının yerine geçmez.
- ✓ Bir UN numarası tek başına paketleme talimatını veya kabulü kanıtlamaz.
- ✓ Ana risk, ikincil risk ve özel hükümler birlikte okunmalıdır.
- ✓ Karışımın tamamına ait veri, yalnızca en tehlikeli bileşenden daha önemlidir.
Ambalaj, İşaretleme ve Overpack Kontrolü
UN performans işareti taşıyan bir ambalaj, her tehlikeli madde için otomatik olarak uygun değildir. Ambalaj kodu, test seviyesi, malzeme uyumluluğu, izin verilen net miktar ve kapatma talimatı ilgili paketleme talimatıyla eşleştirilmelidir.
Ambalaj
İç ve dış ambalajın türünü, sızdırmazlığını, basınç veya düşme performansını ve üretici kapatma talimatını kontrol edin.
İşaret ve Etiket
UN numarası, uygun taşıma adı, tehlike etiketi, yön okları ve özel işaretlerin görünür, dayanıklı ve doğru boyutta olmasını sağlayın.
Overpack
Overpack içindeki gerekli işaret ve etiketler dışarıdan görünmüyorsa tekrarlanmalı; gerektiğinde OVERPACK ibaresi eklenmelidir.
Ayrıştırma
Birlikte tehlikeli reaksiyon verebilecek maddeleri aynı paket, palet, araç veya yükleme alanında uygunsuz biçimde bir araya getirmeyin.
Hava Kargoda DGR Kabulü
Hava taşımacılığı, irtifa ve sınırlı müdahale imkânı nedeniyle daha sıkı miktar ve paketleme limitleri uygulayabilir. ICAO Doc 9284'ün 2025-2026 baskısı 31 Aralık 2026'ya kadar geçerlidir; IATA DGR 67. Baskı ise 1 Ocak-31 Aralık 2026 dönemi için yürürlüktedir.
- ✓ Yolcu uçağı ve yalnız kargo uçağı için izin ve miktar limitleri farklı olabilir.
- ✓ Shipper's Declaration for Dangerous Goods, gerektiğinde eksiksiz ve yetkili kişi tarafından hazırlanmalıdır.
- ✓ Air Waybill üzerindeki gerekli ifadeler ve DGD bilgileri birbiriyle tutarlı olmalıdır.
- ✓ Devlet farklılıkları ve havayolu operatör farklılıkları rezervasyondan önce kontrol edilmelidir.
- ✓ Taşıyıcının kabul kontrolü, göndericinin doğru sınıflandırma ve hazırlama sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Lityum ve Sodyum İyon Bataryalarda Kritik Kontroller
Bataryanın kimyası, watt-saat değeri veya lityum içeriği, tek başına mı, ekipmanla mı yoksa ekipman içinde mi taşındığı, şarj durumu, UN 38.3 test özeti ve hasar durumu kabul kararını değiştirir.
01Terminalleri kısa devreye karşı koruyun.
02Bataryayı ambalaj içinde hareket etmeyecek şekilde sabitleyin.
03Hasarlı, şişmiş, geri çağrılmış veya güvenlik kusuru bulunan bataryayı normal gönderi gibi sunmayın.
04Powerbank'leri ekipman içindeki batarya olarak değil, yedek batarya mantığıyla değerlendirin.
05Üretici veya distribütörden geçerli UN 38.3 test özeti isteyin.
Hangi Bilgi ve Belgeler Gerekir?
- ✓ Güncel ve ürüne özgü SDS
- ✓ UN numarası ve Uygun Taşıma Adı
- ✓ Sınıf, ikincil risk ve varsa Paketleme Grubu
- ✓ Net miktar, ambalaj türü ve paket adedi
- ✓ Shipper's Declaration veya moda özgü taşıma belgesi
- ✓ Acil durum bilgisi ve gerekli iletişim numarası
- ✓ Görevine uygun eğitim kaydı
- ✓ Devlet ve operatör farklılığı kontrolü
Diğer Taşıma Modlarında Güncel Çerçeve
Deniz Yolu
IMDG Code 2024 Edition, Amendment 42-24, 1 Ocak 2026'dan itibaren zorunludur. İstif, ayrıştırma, konteyner paketleme ve acil durum bilgilerinin birlikte kontrolü gerekir.
Karayolu
ADR 2025, 1 Ocak 2025'ten beri geçerlidir. Sınıflandırma ve ambalajın yanında araç, ekipman, sürücü, belge ve operasyon hükümlerini de kapsar.
Demir Yolu ve İç Su Yolu
1 Ocak 2025'ten beri geçerli RID 2025 ve ADN 2025, aynı UN temeli üzerinde taşıma moduna özgü teknik ve operasyonel şartlar getirir. Aktarmalı yükte her mod ayrıca doğrulanmalıdır.
Sevkiyat Öncesi DGR Kontrol Listesi
01Ürün bileşimi ve fiziksel özellikleri doğrulandı.
02Güncel SDS ve gerekli test raporları alındı.
03UN numarası, Uygun Taşıma Adı, sınıf ve ikincil risk doğrulandı.
04Paketleme Grubu ve özel hükümler kontrol edildi.
05Taşıma moduna uygun paketleme talimatı uygulandı.
06Miktar limitleri ve yolcu/kargo uçağı kısıtları kontrol edildi.
07İşaretler, etiketler ve overpack bilgileri eksiksiz.
08Taşıma belgesi ve diğer bilgiler birbirleriyle tutarlı.
09Devlet, rota ve operatör farklılıkları kontrol edildi.
10Eğitimli personel tarafından bağımsız son kontrol yapıldı.
Sık Sorulan Sorular
SDS Bölüm 14, DGR sınıflandırması için yeterli midir?+
Hayır. Bölüm 14 yararlı bir başlangıçtır; ancak güncellik, bileşim, test verileri ve geçerli taşıma düzenlemesi ayrıca kontrol edilmelidir. Göndericinin doğru sınıflandırma sorumluluğu devam eder.
Her tehlikeli madde hava yoluyla taşınabilir mi?+
Hayır. Bazı maddeler tamamen yasaktır; bazıları yalnız kargo uçağında, belirli miktarlarda veya yetkili makam onayıyla taşınabilir. Kesin karar güncel giriş ve operatör farklılıklarına göre verilir.
UN onaylı kutu kullanmak tek başına yeterli midir?+
Hayır. Kutunun kodu, test seviyesi, malzemesi, izin verilen ağırlığı ve kapatma yöntemi ilgili madde ve paketleme talimatıyla uyumlu olmalıdır.
Tehlikeli madde beyanından kim sorumludur?+
Gönderici doğru bilgi, sınıflandırma, ambalaj ve beyan sorumluluğunu taşır. Bir işi hizmet sağlayıcıya devretmek, yanlış veya eksik bilgiye ilişkin sorumluluğu otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Parfüm, boya, aerosol veya powerbank tehlikeli madde olabilir mi?+
Evet. Günlük kullanılan birçok ürün yanıcılık, basınç, aşındırıcılık veya batarya riski nedeniyle taşıma düzenlemelerine tabi olabilir. Ürün adı yerine teknik veri kontrol edilmelidir.
Resmî Kaynaklar ve Güncellik Notu
Bu eğitim rehberi, Ağustos 2026 itibarıyla aşağıdaki resmî çerçevelerle kontrol edilmiştir. Düzenlemeler, ekler ve operatör farklılıkları değişebileceğinden operasyon kararı verirken güncel metin kullanılmalıdır.